► Καλαμογνωσία. Begginers #4.Rod Components Part B

4.Οδηγοί.

Οι οδηγοί ενός καλαμιού είναι το πιο σημαντικό κομμάτι του μετά το blank γιατί επηρεάζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό τη συμπεριφορά του αλλά και κυρίως κόστος του. Πράγματι δεν είναι απίθανο να συναντήσουμε καλάμια στα οποία οι οδηγοί τους κοστίζουν περισσότερο από το ίδιο το blank ειδικά τον τελευταίο καιρό με την μόδα των K-type οδηγών της Fuji. 

Δυστυχώς δεν μπορούμε να αποφύγουμε και εδώ τη διαφήμιση αλλά εάν μιλάμε για καλούς οδηγούς αναφερόμαστε κυρίως στη Fuji. Η εταιρία έχει κάνει άλματα σε σχέση με τον ανταγωνισμό και σε κάθε περίπτωση δεν νοείται «αξιοπρεπές» (με οικονομικούς όρους) αλιευτικό εργαλείο το οποίο δεν φοράει οδηγούς της συγκεκριμένης φίρμας.

Ο οδηγός στις περισσότερες περιπτώσεις αποτελείται από 2 μέρη. Τον μεταλλικό σκελετό και το κεραμικό δαχτυλίδι το οποίο έρχεται σε επαφή με τη μάνα του μηχανισμού. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να απουσιάζει το κεραμικό δαχτυλίδι αλλά αυτές είναι σπάνιες.

Α.Σκελετός

Σε επίπεδο σχεδιασμού θα χωρίζαμε τους σκελετούς χονδρικά σε μονοπόδαρους και διπόδαρους με την ονομασία να αναφέρεται στο προφανές: οι μονοπόδαροι έχουν ένα πόδι που έρχεται σε επαφή με το καλάμι

www.americantackle.us

 ενώ οι διπόδαροι αντίστοιχα 2. 

www.americantackle.us

Εδώ τα πράγματα μπερδεύονται σύμφωνα με την παρακάτω φωτογραφία:

www.guidesnblanks.com

Παρατηρούμε ότι το μέρος του οδηγού που εμείς ονομάζουμε πόδι (foot) εδώ φαίνεται ως πατούσα άρα στην φωτογραφία δεν βλέπουμε έναν διπόδαρο οδηγό αλλά διπάτουσο (αν μας επιτραπεί ο όρος) και τριπόδαρο.

Στην καθομιλουμένη όμως και για λόγους πρακτικής έχει επικρατήσει ο διαχωρισμός τους ανάλογα με τα σημεία επαφής με το καλάμι.

Τα υπόλοιπα μέρη του οδηγού είναι το μάτι (eye), ο ώμος (shoulder),το γόνατο (heel) και το δάχτυλο (toe).

Οι μονοπόδαροι βρίσκουν εφαρμογές στα περισσότερα παράκτια καλάμια για fixed spool μηχανάκια ενώ σε αρκετές περιπτώσεις και όσο ανεβαίνει η δύναμη του καλαμιού οι κατασκευαστές επιλέγουν να τοποθετούν τον 1^ο οδηγό (αυτόν που είναι πιο κοντά στο μηχανάκι) διπόδαρο. Το βάρος των μονοπόδαρων είναι πολύ χαμηλό ενώ η δύναμή τους αρκετή για να αντέξουν στις δυνάμεις που ασκούν τα πιο κοινά παράκτια είδη ψαριών.

Τους διπόδαρους θα τους βρούμε είτε σε καλάμια χαμηλού κόστους και με μαλακά κεραμικά ή σε πολύ δυνατά καλάμια σε περιπτώσεις όπου αυτά απευθύνονται σε μεγάλα αλιεύματα όπως είναι για παράδειγμα τα καλάμια του heavy spinning ή του shore jigging. Έχουν μεν σημαντικότερο βάρος αλλά προσφέρουν πολύ μεγαλύτερη δύναμη. Επιπλέον ενδέχεται να επηρεάζουν και τη συμπεριφορά του ολοκληρωμένου καλαμιού δίνοντας κάποια παραπάνω σιβαρότητα (αν και ο όρος δεν περιγράφει ακριβώς αυτό που θέλουμε να σας πούμε) αφού η επιφάνεια επαφής με το blank είναι διπλάσια από αυτή των μονοπόδαρων.

Οι καλύτεροι σκελετοί είναι κατασκευασμένοι από ανοξείδωτο ατσάλι ενώ οι ακόμα καλύτεροι από τιτάνιο. Οι σκελετοί τιτανίου έχουν πολύ χαμηλότερο βάρος, δύναμη και ελαστικότητα αλλά το κόστος τους είναι πολύ μεγάλο.

Από ότι υλικό και να είναι κατασκευασμένοι όμως η θάλασσα είναι θάλασσα οπότε τουλάχιστον ένα ξέπλυμα με γλυκό νερό μετά το ψάρεμα θεωρείται απαραίτητο και καλό θα είναι να μην παραλείπουμε να σκουπίζουμε καλάμι και οδηγούς μετά το πλύσιμο. Η υγρασία που θα μείνει αν και «γλυκιά» μπορεί να οδηγήσει σε γάνιασμα ή σκούριασμα ακόμα και στους καλύτερους οδηγούς. Η εμπειρία μας λέει ότι ακόμα και οι πιο φθηνοί οδηγοί μετά από κάποια στοιχειώδη προστασία μπορούν να μας προσφέρουν τις υπηρεσίες τους για αρκετό καιρό ενώ αντίθετα ακόμα και οι καλύτεροι μπορούν να παρουσιάσουν φθορές εάν δεν τους φροντίσουμε επιμελώς.

Β.Κεραμικό δαχτυλίδι

Το κεραμικό δαχτυλίδι του οδηγού έχει τεράστια σημασία γιατί αποτελεί το μοναδικό σημείο επαφής-τριβής της μάνας του μηχανισμού στο σύνολο καλάμι/μηχανάκι (το line roller του μηχανισμού περιστρέφεται οπότε εάν λειτουργεί όπως πρέπει να λειτουργεί δεν δημιουργεί τριβή). Όσο καλύτερο είναι το κεραμικό τόσο μικρότερη είναι και η ταλαιπωρία της μάνας στο ψάρεμα. Θα βρείτε κεραμικά με διάφορες ονομασίες ανάλογα και με το πώς τα βαφτίζει η κάθε εταιρία.

Η σκληρότητα του κεραμικού (αλλά και των οδηγών χωρίς κεραμικό που όπως αναφέραμε σπάνια χρησιμοποιούνται πλέον) μετριέται με τη βοήθεια της κλίμακας VICKER’S. Την σκληρότητα μερικών από τα πιο δημοφιλή υλικά θα την δείτε στον παρακάτω πίνακα:

VICKER'S HARDNESS SCALE: 

Stainless Steel: 200
Chrome: 800-1000
Aluminum Oxide: 1200-1400
Alconite: 1700 
Zirconia: 1400-1800
Nanolite: 1800
SiC: 2200-2400

Στην πράξη οι οδηγοί που θα μας απασχολήσουν περισσότερο είναι οι SiC και Alconite της Fuji. Και τα δύο αυτά κεραμικά αποτελούν άριστες λύσεις για τη χρήση νήματος ή nylon πετονιάς αφού παρέχουν πολύ χαμηλή τριβή αλλά και καλύτερη αποβολή της θερμοκρασίας που δημιουργείται λόγω της τριβής.

Για να μην παρεξηγηθούμε θα αναφέρουμε ότι διαθέτουμε οικονομικά καλάμια με no name οδηγούς οι οποίοι με κάποια – απαραίτητη όπως αναφέραμε – προστασία δεν μας έχουν προδώσει και διατηρούνται ακόμα σε κατάσταση βιτρίνας. Αντίστοιχα έχουμε δει και Κ οδηγό της Fuji να έχει εμφανίσει σκουριά παρά το ότι απολάμβανε την ίδια ακριβώς προσοχή και φροντίδα όσο τα υπόλοιπα εργαλεία μας.

5.Διάφορα υλικά/διακοσμητικά

Στην κατηγορία αυτή συγκαταλέγονται εξαρτήματα όπως windchecks, hook keepers κ.λ.π. Τα windchecks είναι μεταλλικά ή πλαστικά - κυκλικά - εξαρτήματα τα οποία τοποθετούνται στο τελείωμα των επιμέρους κομματιών της βάσης του μηχανισμού για να απαλείψουν το σκαλοπάτι που δημιουργείται μεταξύ του blank και του φελλού ή του EVA. 

Hook keepers είναι μικρά μεταλλικά εξαρτήματα τα οποία χρησιμοποιούμε για να ασφαλίζουμε το τεχνητό επάνω στο καλάμι όταν δεν ψαρεύουμε ώστε να μην κινδυνεύουμε εμείς ή οι διπλανοί μας να καρφωθούμε από ιπτάμενες σαλαγγιές.

Θα διαπιστώσετε ότι παρά την χρησιμότητα του hook keeper πολλά καλάμια – κυρίως Ιαπωνικά - δεν διαθέτουν το ανάλογο αξεσουάρ. Σε μια μίνι έρευνα που κάναμε ρωτώντας απευθείας στην πηγή πήραμε από τους συναδέλφους Ιάπωνες διάφορες απαντήσεις:

1.Η χρήση του hook keeper φέρνει τις σαλαγγιές του τεχνητού σε επαφή με το καλάμι. Η συνεχής αυτή επαφή προκαλεί αμυχές στο blank με αποτέλεσμα το σπάσιμό του. Έτσι οι εταιρίες αντιμετώπιζαν πρόβλημα από τις απαιτήσεις του κόσμου αναφορικά με τα σπασμένα τους καλάμια. Επί λέξει μας αναφέρθηκε ότι η χρήση του hook keeper από τους ψαράδες δεν ήτανε «σοφή».

2.Υπάρχει το ενδεχόμενο να παρουσιαστούν μπερδέματα της μάνας του μηχανισμού με το hook keeper ανάλογα και με τη θέση του.

3.Η τοποθέτηση του hook keeper χαμηλά στο καλάμι (κοντά στον μηχανισμό) εμποδίζει τη στήριξη του καλαμιού π.χ. σε κάποιον ιμάντα στο γιλέκο. Οι σαλαγγιές έρχονται επικίνδυνα κοντά στο σώμα και τυχών καρφιτσώματα με ρούχα και λοιπά αξεσουάρ μπορεί να χαλάσουν μια κατά τα άλλα ευχάριστη εξόρμηση.

4.Από τη στιγμή που η μεγάλη πλειοψηφία των ψαράδων απλά στηρίζει το τεχνητό στον 1^ο (τον μεγάλο δηλαδή) οδηγό δεν υπάρχει λόγος από τις εταιρίες να τοποθετήσουν hook keepers.

Τέλος μικρή αναφορά θα κάνουμε και στα διάφορα αντίβαρα τα οποία τοποθετούνται στην τάπα της λαβής του καλαμιού. Αποτελούνται από μεταλλικές ροδέλες οι οποίες προσθαφαιρούμενες φροντίζουν να ζυγίσουν το σύνολο καλάμι/μηχανάκι ανάλογα με το βάρος του μηχανισμού που χρησιμοποιούμε. Γνώμη μας είναι ότι αποτελούν ένα μαρκετινίστικο κόλπο και μόνο βάρος προσθέτουν στο καλάμι αφού αρκεί η σωστή επιλογή των εργαλείων μας εξαρχής για να μας δώσει ένα ισορροπημένο και ταιριαστό σύνολο.  

Όλα καλά τα παραπάνω αλλά αποτελούν απλά μια θεωρία. Απαραίτητη μεν αλλά θεωρία. Περισσότερη πράξη και ουσία στη συνέχεια με το τελευταίο κομμάτι της ενότητας της καλαμογνωσίας που συνοψίζεται στην ερώτηση: 

«Είμαι νέος στο ψάρεμα με τεχνητά. Τι καλάμι να πάρω?».

Stay tuned. 

► Καλαμογνωσία. Begginers #4. Rod Components Part A

Αφού αναλύσαμε ορισμένα πράγματα για το blank θα περάσουμε να δούμε και τα διάφορα εξαρτήματα που περιλαμβάνει ένα πλήρως «χτισμένο» καλάμι. Στην ενότητα αυτή του αφιερώματος στους νεοεισερχόμενους στην τεχνική του spinning θα ασχοληθούμε με τα παρακάτω:

1.Ενώσεις

2.Λαβή

3.Βάση μηχανισμού

4.Οδηγοί

5.Λοιπά εξαρτήματα 

1.Ενώσεις

Ένα bank χωρίζεται σε τρία κυρίως μέρη τα οποία δεν είναι πλήρως διακριτά μεταξύ τους. Τη μύτη του, το μεσαίο μέρος και τη βάση του (butt). Ο σκοπός της μύτης είναι η ανίχνευση των τσιμπιών ή μια που μιλάμε για καλάμια του «spinning», να ζωντανέψει το τεχνητό μας δόλωμα. Το μεσαίο στέλεχος είναι μεταφορέας δύναμης στη βάση του καλαμιού η οποία με τη σειρά της αποτελεί το πιο δυνατό μέρος του. Η βάση του καλαμιού είναι αυτή που παρέχει τη δύναμη σε ένα καλάμι τόσο για να εκσφενδονίσει ένα τεχνητό όσο και να παλέψει ένα αλίευμα.  

Είναι δεδομένο ότι ένα μονοκόμματο blank είναι ότι καλύτερο αφού τίποτα δεν διακόπτει τη συνέχεια των ινών άνθρακα ή των άλλων υλικών που προστίθενται για να του προσδώσουν διάφορα χαρακτηριστικά όπως π.χ. ελαστικότητα. Η μεταφορά όμως ενός καλαμιού ακόμα και 2 μέτρων είναι προβληματική και το κάνει μη πρακτικό για τη συντριπτική πλειοψηφία των ψαράδων. Έτσι αναγκαστικά ένα καλάμι θα πρέπει να σπάσει σε 2 ή και παραπάνω τμήματα-στελέχη. Όσα λιγότερα βέβαια τόσο το καλύτερο.

Τα τμήματα αυτά όμως θα πρέπει να ενωθούν κατά τη διάρκεια του ψαρέματος και να ενωθούν όσο πιο καλά γίνεται ώστε να εξασφαλίσουν την ομαλή μεταφορά δυνάμεων κατά το μήκος του και φυσικά την ακεραιότητα του καλαμιού. Οι πιο διαδεδομένοι τρόποι σύνδεσης των στελεχών ενός καλαμιού είναι:

Α)Put over ή overfit joint. Σε αυτή την περίπτωση το ένα στέλεχος εισέρχεται μέσα στο άλλο. Για παράδειγμα εάν θέλουμε να ενώσουμε το butt ενός καλαμιού με το μεσαίο στέλεχος, το τελευταίο είναι ελαφρώς πιο φαρδύ ώστε η άκρη του butt να εισέρχεται σε αυτό. Το butt δηλαδή είναι το αρσενικό κομμάτι και το επόμενο στέλεχος το θηλυκό. Σε κάθε περίπτωση η άκρη του θηλυκού στελέχους ενισχύεται με νήμα για να αντέξει τις δυνάμεις που ασκούνται στην περιοχή. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν και τα put in joints τα οποία είναι το αντίθετο των put over. Το λεπτότερο στέλεχος εισέρχεται στο παχύτερο. Σπάνια περίπτωση στην τεχνική μας που την αναφέρουμε μόνο για να την αναφέρουμε. 

Β)Spigot joint. Σε αυτή την περίπτωση προσαρμόζεται ένα κομμάτι carbon μικρότερης διαμέτρου στο παχύτερο στέλεχος το οποίο παίζει τον ρόλο του αρσενικού και εισέρχεται στην κοιλότητα του επόμενου στελέχους. Εδώ η ενίσχυση με νήμα γίνεται και στις δύο άκρες.

Από τις παραπάνω ενώσεις η τύπου spigot κερδίζει συνέχεια έδαφος έναντι της put over (η οποία συναντάται συνήθως σε πιο φθηνά καλάμια) αφού διατηρεί τη διάμετρο του καλαμιού σταθερή και θεωρείται ότι δίνει καλύτερη συνέχεια των χαρακτηριστικών του.

Μια μόνο παρατήρηση για τις ενώσεις τύπου spigot: Κάποιοι ψαράδες διαμαρτύρονται για το ότι τα δύο στελέχη ενός καλαμιού με ένωση spigot δεν κάνουν καλή εφαρμογή μεταξύ τους, δηλαδή το ένα στέλεχος του καλαμιού δεν ακουμπάει στο άλλο. Αυτό συμβαίνει για κάποιο συγκεκριμένο λόγο. Κάθε φορά που στήνουμε και ξεστήνουμε ένα καλάμι οι ενώσεις τρίβονται και μια απειροελάχιστη ποσότητα γραφίτη χάνεται από το spigot με αποτέλεσμα να μικραίνει η διάμετρός του. Έτσι οι εταιρίες δίνουν έναν «αέρα» ώστε ακόμα και με πολύ συχνή χρήση του καλαμιού να μην αντιμετωπίσουμε πρόβλημα στην ένωση των στελεχών του για πολύ-πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

2.Λαβή.

Όταν λέμε λαβή αναφερόμαστε στα μέρη στα οποία τοποθετούμε τα χέρια μας για να χειριστούμε ένα καλάμι και αφορά το μέρος του καλαμιού από τη βάση του μηχανισμού έως την άκρη του butt. Τα υλικά της λαβής θα πρέπει να προσφέρουν ασφαλές κράτημα, αντοχή σε καιρικές συνθήκες και φυσικά ευχάριστη αίσθηση αφού κανένας δεν έχει για παράδειγμα τη διάθεση να ψαρέψει με ένα παγωμένο από το κρύο ψαρευτικό εργαλείο. 

Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα η λαβή φτιαχνότανε σχεδόν αποκλειστικά με φελλό και σε ελάχιστες και εξειδικευμένες περιπτώσεις με ξύλο. Με το πέρας του χρόνου μπήκανε στο παιχνίδι και άλλα υλικά όπως το συνθετικά EVA και HYPALON αλλά και ο τεχνητός (συνθετικός) φελλός.

Α) Φελλός. Άλλοι τον αγαπάνε και άλλοι τον μισούνε. Είναι αρκετά διαδεδομένος και υποστηρίζεται από πολλούς ότι προσφέρει πολύ καλύτερη μεταφορά πληροφοριών από το καλάμι στο ψαρά αλλά σαν υλικό είναι πολύ ακριβό ειδικά εάν θέλουμε να πετύχουμε ένα τελείως ομοιόμορφο σε χρώμα τελείωμα.

Β) EVA. Συνθετικό σπογγώδες υλικό, πολύ ελαφρύ με ικανοποιητική αντοχή σε καιρικές συνθήκες και κακουχίες.

Γ) HYPALON. Συνθετικό και αυτό αλλά με πολύ μεγαλύτερη αντοχή τόσο σε μηχανικές καταπονήσεις όσο και στις καιρικές συνθήκες σε σχέση με το EVA. Είναι όμως πολύ βαρύτερο.

Δ) Συνθετικός φελλός. Δεν προσφέρει τίποτα παραπάνω από μια φθηνή λύση η οποία αισθητικά μοιάζει με φελλό. 

   

3.Βάση μηχανισμού

Η βάση μηχανισμού είναι και αυτή ένα σημαντικό κομμάτι του καλαμιού αφού εξασφαλίζει τη σωστή στήριξή του στο καλάμι προς αποφυγή απρόοπτων. 

Εδώ, όπως και στη συνέχεια, στους οδηγούς, θα δούμε ένα όνομα να πετάγεται συνεχώς μπροστά μας. Fuji. Πράγματι η συγκεκριμένη φίρμα ήτανε και είναι η πιο αξιόλογη στο χώρο ειδικά εάν μιλάμε για καλάμια ευρείας παραγωγής και όχι για hi-end κατασκευές όπου και εκεί προσφέρει ανάλογα προϊόντα αλλά στο παιχνίδι μπαίνουν και εξωτικές custom βάσεις από μικρότερους κατασκευαστές.

Για τη βάση μηχανισμού δεν έχουμε να πούμε πολλά. Μας ενδιαφέρουν κυρίως τρία πράγματα: Το πόσο καλά ασφαλίζει τον μηχανισμό μας, το πόσο βάρος έχει και τέλος την αίσθηση που δίνει στο χέρι μας. Μην υποτιμάτε το τελευταίο γιατί στο ψάρεμα με τεχνητά μετά από αρκετές ώρες συνεχών βολών με μια άβολη βάση οι τένοντές μας θα διαμαρτυρηθούν έντονα…

Μια προσεκτική ματιά σε κάποιες βάσεις θα μας αποκαλύψει μεταλλικούς δακτυλίους για την ενίσχυσή τους αλλά και διπλά παξιμάδια με τα οποία υποτίθεται ότι ασφαλίζει πολύ καλύτερα ο μηχανισμός επάνω στο καλάμι αν και στα περισσότερα καλάμια για ψάρεμα με τεχνητά δολώματα από την ακτή θεωρούμε μάλλον υπερβολή ανάλογες επιλογές εάν μάλιστα επιβαρύνουν το κόστος και το βάρος ενός εργαλείου. 

Τα βασικά προβλήματα που έχουμε αντιμετωπίσει από βάσεις κακής ποιότητας έχουν να κάνουν με τις «βόλτες» οι οποίες τρώγονται με αποτέλεσμα να κλωτσάει το παξιμάδι και να μην στερεώνεται ο μηχανισμός. Επίσης σε κάποιες περιπτώσεις η κινούμενη με το παξιμάδι υποδοχή στην οποία εισέρχεται η βάση του μηχανισμού περιστρεφότανε μαζί με το παξιμάδι ενώ τέλος παρατηρήσαμε και χαλάρωση του σφιξίματος του παξιμαδιού μετά από κάποια ώρα ψαρέματος.

Αυτό που πρέπει να προσέξουμε επιλέγοντας κάποιο καλάμι είναι η βάση του να δέχεται σωστά το μηχανάκι μας οπότε καλό θα είναι να το δοκιμάζουμε αν και οι βάσεις έχουν ένα αρκετά μεγάλο εύρος αναφορικά με το μέγεθος του μηχανισμού που μπορούν να δεχθούν.

Αφού περάσουμε το μηχανάκι στη βάση και το σφίξουμε καλά δοκιμάζουμε να δούμε εάν παρουσιάζει ανοχές με αποτέλεσμα να μην είναι σταθερά τοποθετημένο. Οποιοσδήποτε τζόγος ακόμα και μικρός μπορεί να μας δημιουργήσει προβλήματα στη συνέχεια.

Συνέχεια στο μέρος Β…